|
Şehir içinde döşenen boru şebekesi bağlantı yerinden gazın yandıktan sonra çevreye atıldığı yere kadar olan tesisatın tümü ''Binalarda doğal gaz tesisatı'' olarak isimlendirilir. Doğal gaz tesisatının servis vanasından cihazlara kadar olan ve içinden doğal gaz taşınan boru hattı kısmına ise kısaca ''bina iç tesisatı'' denir. Bunlarla ilgili tanım ve hesap yöntemi TS 7363'te verilmiştir. Cihazlara kadar olan gaz hattı üzerinde gazı gerektiğinde tamamen kesmek için ''ana emniyet vanası'', gaz basıncını tüketim cihazı basıncına düşürmek için ''basınç regülatörü'' ve gaz tüketim miktarını ölçmek için ''gaz sayacı'' kullanılır. Ayrıca hat üzerinde ayırma ve gaz kesme vanaları yerleştirilebilir. Konutlara 22 mbar civarında basınçta gaz verilir. Ancak daha yüksek basınçta gaz istenen yerlerde ihtiyaca bağlı olarak daha yüksek basınçta gaz verilir. Özellikle büyük kazanların, fırınların bulunduğu durumlarda yüksek basınç gerekebilir. Bu durumda kazan hattı ve konutlarda farklı regülatörler kullanmak gerekir. Ayrıca brülör hattı üzerinde regülatör dışında emniyet vanaları, basınç anahtarları ve filtre ile donanımları bulunur.
Doğal gaz tesisatı hesap yöntemine uygun olarak iç tesisat bölümlere ayrılır. Şebekeden ana kesme vanasına kadar olan kısım ''bina bağlantı hattı'', bina giriş vanasından sayaç girişine kadar olan kısım ''kolon hattı'' olarak isimlendirilmekle birlikte hesaplarda bu hat ana kesme vanasından bina içinde düşey olarak yerleştirilen borulara kadar olan kısım ''dağıtım hattı'', düşey borular ''kolon hattı'', kolondan daire sayaçlarına kadar ''sayaç hattı'' olarak üçe bölünür. Sayaçtan daire içinde cihazlara son dallanmanın olduğu noktaya kadar olan borular ''tüketim hattı'' ve tüketim hattından cihaz bağlantı musluğuna kadar olan borular ''ayırım hattı'' olarak isimlendirilir. Ayırım hattından cihaz girişine kadar olan kısım ise cihaz bağlantı hattı olup hesaplarda cihaz bağlantı hattı ayırım hattından ve sayaç bağlantı hattı tüketim hattından kabul edilir.
Yeraltına döşenecek borular çelik veya polietilen olmalı ve bunlara uygun ekleme parçaları kullanılmalıdır. Mekanik etkilere karşı korumak için en az 80 cm derinlikte, boru alt ve üstten kum ile yastıklanmış olarak döşenmelidir. Ek kısımlar mümkün mertebe az olmalı ve kusursuz olmalıdır. Borular kaynakla birleştirilmelidir. Korozyondan korumak üzere çelik boru yüzeyleri polietilen kaplama veya bitüm kaplamalı olmalıdır. Boruların uygulaması ile ilgili detaylar gaz şirketi şartnamelerine ve normlara uygun olarak yapılır. Ayrıca gerektiğinde çelik boru uygulamalarında katodik konuma uygulanabilir. Galvaniz olmayan yerüstü boruları sarı boya ile boyanmalıdır.
Bina iç tesisatında değişik özelliklerde siyah çelik borular, sıcak daldırma metodu ile üretilmiş galvanizli borular ve bakır borular ile bunlara uygun ekleme parçaları kullanılır. Et kalınlıkları 20 mm ve daha küçük çaplar için çelik borularda en az 1.5 mm, bakır borulardaen az 1 mm ve daha büyük çaplarda en az 2 mm olmalıdır. Bakır borularda 42 mm ye kadar 1.5 mm et kalınlığı kullanılabilir. Galvanizli borular dişli olarak kullanılmaktadır. Diş yapıları standartlara uygun olmalıdır. Boru, ekleme parçaları, esnek bağlantı boru ve hortumları ile dişli birleştirmede diş yapıları için gaz şirketince belirlenen şartname dikkate alınmalıdır.
Bina iç tesisatında kullanılacak borularda boru cinsine bağlı olarak flanşlı, kaynaklı, dişli veya lehimli bağlantı yapılabilmektedir. Siyah çelik borularda kaynaklı, galvanizli borularda dişli ve bakır borularda lehim kullanılmaktadır. Uygulamada bir standart oluşturulamamıştır. Bazı yerlerde kaynaklı (İstanbul), bazılarında dişli (Bursa) ve bazılarında bazı kısımlar kaynaklı bazı kısımlar dişli (Ankara) yapılmaktadır. Bu hususta gaz şirketinin şartnamesi uygulanır. Boru yerleştirmelerinde kullanılacak boru kelepçe aralıkları içinde şartname esas alınır. Borularda dirsek yerine bükme yapılacaksa boru kesitini bozmamak için bükme yarıçapı en az boru çapının 6 katı olarak alınabilir.
Bina iç tesisat boruları, bina içinde biri sıva dış yüzeyine diğeri sıva içinde kanallara olmak üzere iki şekilde yerleştirilmektedir. Her iki halde de borular belli aralıklarla duvar yüzeyine değmeyecek şekilde kelepçelerle tutturulmalıdır. |